حميد احمدى
239
تاريخ امامان شيعه ( فارسي )
پادگانى نظامى تحت نظر نگاه دارد . از همين روى ، شيعيان چون نمىخواستند براى امام عليه السلام مشكل بيشترى پيش آيد ، در قيامها ، دعوتها و حركتهاى اعتراضآميز نامى از امام عليه السلام نمىبردند . با همه اين سختگيرىها ، در فاصله بين سالهاى 270 - 219 هجرى هجده قيام عليه عباسيان انجام گرفت كه مهمترين دستاورد آن روشن نگاهداشتن شعله انقلاب و شكستن فضاى خفقانآلود توسط رهبران شيعى بود . سختگيرى نسبت به امام عليه السلام در زمان متوكل عباسى به اوج خود رسيد و در واقع او بيشترين ضربات را بر شيعيان وارد ساخت . امام عليه السلام براى هدايت و حفظ ارتباط با شيعيان ضرورى دانست كه سازمان وكالت بازسازى و گسترش يابد . از اين رو با سامان يافتن سازمان وكالت ، وجوه مالى به طور منظم دريافت ، و براى فعاليت دينى ، فرهنگى و حمايت از شيعيان توزيع و هزينه مىشد ؛ امرى كه بر اعتبار و اهميت نهاد وكالت افزوده بود . متوكل با آگاهى از اين شريان حياتى شيعيان ، به قلع و قمع آن پرداخت و با دستگيرى و شكنجه و به شهادت رساندن برخى وكلاى امام عليه السلام در عراق و ايران ، صدمهاى جدى بر اين نهاد وارد آورد . امام هادى عليه السلام در مقابل اين اقدام و ضربات حكومت به بازسازى و نصب كارگزاران جديد پرداخت و به جاى وكيلانى كه شهيد شده بودند ، ابوعلى بن راشد را در بغداد ، مدائن و سواد و همچنين ايوب بن نوح را در كوفه تعيين نمود . « 1 » امام عليه السلام با تعيين قلمرو وكيلان به سامانبخشى آنان پرداخت . با وجود همه ابهامات ، با هدايت امام عليه السلام نهاد وكالت به فعاليت خود ادامه داد و نقش اصلى را در هدايت و سازماندهى و رهبرى شيعيان ايفا كرد . متوكل عباسى براى اهانت به شيعيان و انقراض آنان ، علاوه بر يورش به وكيلان امام عليه السلام و رهبران شيعى ، مرقد شريف امام حسين عليه السلام را - كه نماد عزت و هويت شيعى بود - تخريب كرد و زمينهاى اطراف حرم را مزروعى نمود و براى زائران مرقد آن امام مجازاتهاى هولناكى مقرر كرد . علت كينه متوكل عباسى ، ارتباط عاطفى شيعيان با اين مكان مقدس از يك سو ، و نماد بالندگى و پويايى اين مرقد از سوى ديگر بود . به سخن ديگر ، سياست و هدايت امامان شيعه بهويژه امام جواد عليه السلام و امام هادى عليه السلام در ترغيب شيعيان به حضور در اين مرقد و افزايش شيعيان و حضور گسترده آنان در اين بارگاه باعث اين برخورد زشت و كينهتوزانه حكومت گرديد . متأسفانه اين شيوه آزموده شده استعمار و قدرتهاى غاصب و چپاولگر بارها تكرار شده است . آنان به جاى درك درست از احساسات و علايق شيعيان نسبت به مزار و مرقد امامان بزرگ
--> ( 1 ) . بنگريد به : محمد بن حسن طوسى ، اختيار معرفة الرجال ( رجال كشّى ) ، ص 607 - 603 .